Bhakti Ki Shakti Vedic Lotus Logo
BHAKTI KI SHAKTI
📜 भगवान षोडशबाहु नृसिंह (सोलह भुजाओं वाले) • 9 श्लोक

श्री षोडश बाहु नृसिंह अष्टकम

सोलह दिव्य भुजाओं में आयुध धारण कर हिरण्यकशिपु का वध करने वाले भगवान नृसिंह का यह अष्टक घोर शत्रुओं, तांत्रिक अभिचार और असाध्य संकटों का तत्काल संहार करता है।

रचयिता महर्षि व्यास / नृसिंह पुराण
स्रोत / ग्रन्थ नृसिंह पुराण / प्रह्लाद संहिता
छन्द स्रग्धरा छन्द
शुभ दिन / मुहूर्त नृसिंह जयंती, मंगलवार, शनिवार, चतुर्दशी
श्लोक 1 ॥ श्री ॥
भूखण्डं वारयन्तं प्रलयजलधरं दंष्ट्रया संदधानं ज्वालामालाविलासं स्फुरदशनिरवं तीक्ष्णदंष्ट्राकरालम् । षोडशभुजयुतं दैत्यवक्षोविदारं वन्दे नृसिंहं सुरमुनिविनुतं भक्तसंरक्षणैकम् ॥ १ ॥
हिंदी भावार्थ: प्रलयकाल के मेघों जैसी गर्जना करने वाले, अग्नि की ज्वालाओं से घिरे, वज्र के समान भयंकर गर्जना करने वाले, तीक्ष्ण दाढ़ों वाले, सोलह भुजाओं से दैत्य हिरण्यकशिपु के वक्षःस्थल को विदीर्ण करने वाले और भक्तों की रक्षा करने वाले भगवान नृसिंह की मैं वंदना करता हूँ।
English Translation: Roaring like cosmic deluge clouds, blazing with wreaths of fire, bearing fearsome sharp fangs, tearing the demon's chest with sixteen mighty arms, sole guardian of devotees, I bow to Lord Narasimha.
श्लोक 2 ॥ श्री ॥
पाषाणस्तम्भभेदात् प्रकटितवपुषं वज्रकल्पैर्नखाग्रैः हिरण्यकशिपुं दैत्यं विदारितहृदयं शोणितोद्गारघोरम् । षोडशभुजयुतं दैत्यवक्षोविदारं वन्दे नृसिंहं सुरमुनिविनुतं भक्तसंरक्षणैकम् ॥ २ ॥
हिंदी भावार्थ: पाषाण के खम्भे को फाड़कर प्रकट होने वाले, वज्र के समान कठोर नखों से हिरण्यकशिपु के हृदय को चीर डालने वाले, रक्त से रंजित भयंकर रूप वाले, देवताओं और मुनियों द्वारा पूजित सोलह भुजाओं वाले नृसिंह को मैं नमन करता हूँ।
English Translation: Bursting forth from the stone pillar, ripping open Hiranyakashipu's chest with adamantine diamond claws, fearsome amidst gushing blood, revered by sages, I salute sixteen-armed Narasimha.
श्लोक 3 ॥ श्री ॥
उद्यद्भास्वत्सहस्रप्रतिमभयहरं कोटिभानुप्रकाशं नादैर्ब्रह्माण्डभाण्डं प्रकम्पितसकलैर्दिग्गजान् द्रावयन्तम् । षोडशभुजयुतं दैत्यवक्षोविदारं वन्दे नृसिंहं सुरमुनिविनुतं भक्तसंरक्षणैकम् ॥ ३ ॥
हिंदी भावार्थ: करोड़ों सूर्यों के समान तेज से जगमगाने वाले, अपनी भयंकर गर्जना से संपूर्ण ब्रह्माण्ड और दसों दिशाओं के हाथियों को कंपा देने वाले, सोलह भुजाओं वाले और शरणागतों के समस्त भय को हरने वाले भगवान नृसिंह को मैं प्रणाम करता हूँ।
English Translation: Radiant like ten million blazing suns, whose roar shakes the cosmic egg and causes guardian elephants to flee, dispelling all terrors, I worship sixteen-armed Lord Narasimha.
श्लोक 4 ॥ श्री ॥
आन्त्रमालां दधानं गलविलसदमन्दारमुक्ताकिरीटं चन्द्रादित्यत्रिनेत्रं प्रज्वलितशिखया दीप्यमानाट्टहासम् । षोडशभुजयुतं दैत्यवक्षोविदारं वन्दे नृसिंहं सुरमुनिविनुतं भक्तसंरक्षणैकम् ॥ ४ ॥
हिंदी भावार्थ: गले में असुर की आंतों की माला धारण करने वाले, सूर्य और चन्द्रमा रूपी प्रदीप्त नेत्रों वाले, अग्नि शिखा जैसी अयाल (केसर) से युक्त और भीषण अट्टहास करने वाले सोलह भुजाओं वाले नृसिंह भगवान की मैं वंदना करता हूँ।
English Translation: Wearing the garland of intestines around His neck, eyes burning like sun and moon, golden mane ablaze like fire, roaring with formidable laughter, I revere sixteen-armed Narasimha.
श्लोक 5 ॥ श्री ॥
चक्रं शङ्खं गदां च प्रवरशरधनुः शूलवज्रासिदण्डान् तोमरं मुसलादिं प्रवरवरकरैर्धारयन्तं महोग्रम् । षोडशभुजयुतं दैत्यवक्षोविदारं वन्दे नृसिंहं सुरमुनिविनुतं भक्तसंरक्षणैकम् ॥ ५ ॥
हिंदी भावार्थ: अपनी सोलह दिव्य भुजाओं में सुदर्शन चक्र, शंख, गदा, धनुष, बाण, त्रिशूल, वज्र, खड्ग, दण्ड, तोमर, मूसल आदि समस्त अस्त्र-शस्त्र धारण करने वाले महा-उग्र भगवान नृसिंह को मैं नमन करता हूँ।
English Translation: Wielding the discus, conch, mace, bow, arrows, trident, thunderbolt, sword, staff, and pestle across His sixteen sovereign arms, terribly fierce, I bow to Lord Narasimha.
श्लोक 6 ॥ श्री ॥
प्रह्लादस्याभयार्थं प्रकटितकरुणं भीतिशान्तं सुदृष्ट्या देवानामार्तिहर्तारमखिलदुरुपद्रवाणां प्रशान्तम् । षोडशभुजयुतं दैत्यवक्षोविदारं वन्दे नृसिंहं सुरमुनिविनुतं भक्तसंरक्षणैकम् ॥ ६ ॥
हिंदी भावार्थ: बालक प्रह्लाद को अभय देने के लिए जिन्होंने अपनी करुणामयी दृष्टि से उसका भय शांत किया, देवताओं के कष्टों को हरने वाले और समस्त उपद्रवों का शमन करने वाले सोलह भुजाओं वाले नृसिंह को मैं प्रणाम करता हूँ।
English Translation: Revealing boundless compassion to reassure boy Prahlada, soothing terror with a gentle glance, rescuing gods from distress, pacifying cosmic disturbances, I worship Lord Narasimha.
श्लोक 7 ॥ श्री ॥
सर्वव्याधिक्षयघ्नं विषमरिभयदां शाकिनीडाकिनीघ्नं यक्षासुरपिशाचप्रमथनकुशलं सर्वसिद्धान्तसारम् । षोडशभुजयुतं दैत्यवक्षोविदारं वन्दे नृसिंहं सुरमुनिविनुतं भक्तसंरक्षणैकम् ॥ ७ ॥
हिंदी भावार्थ: समस्त असाध्य व्याधियों और रोगों का नाश करने वाले, शत्रुओं के लिए भयंकर, डाकिनी-शाकिनी, भूत-पिशाचों का संहार करने में कुशल और समस्त वेदान्त सिद्धांतों के सारभूत भगवान नृसिंह को मैं नमन करता हूँ।
English Translation: Destroyer of all incurable diseases, terror to adversaries, slayer of evil spirits and ghouls, essence of all spiritual philosophies, I bow to sixteen-armed Narasimha.
श्लोक 8 ॥ श्री ॥
लक्ष्मीसंश्लिष्टवामं प्रणतसुरगणैः संस्तुतं सामवेदैः कैवल्यानन्दमूर्तिं त्रिभुवनशरणं दिव्यसिंहस्वरूपम् । षोडशभुजयुतं दैत्यवक्षोविदारं वन्दे नृसिंहं सुरमुनिविनुतं भक्तसंरक्षणैकम् ॥ ८ ॥
हिंदी भावार्थ: जिनके वाम भाग में माता महालक्ष्मी विराजमान हैं, सामवेद के मन्त्रों द्वारा देवताओं द्वारा जिनकी स्तुति की जाती है, जो कैवल्य आनंद की मूर्ति, तीनों लोकों के एकमात्र शरण्य और दिव्य सिंह स्वरूप हैं, उन नृसिंह को मैं प्रणाम करता हूँ।
English Translation: Embraced on His left by Sri Lakshmi, praised through the melodious verses of the Sama Veda, embodiment of liberation bliss, sanctuary of three worlds, divine Lion form, I bow to Him.
फलश्रुति 9 ॥ श्री ॥
षोडशबाहुनृसिंहाष्टकं यः पठेच्छ्रद्धया नरः । सर्वशत्रुभयं हत्वा सर्वसिद्धिं लभेन्नरः ॥ ९ ॥
हिंदी भावार्थ: जो मनुष्य पूर्ण श्रद्धा और निष्ठा से इस षोडशबाहु नृसिंह अष्टकम का पाठ करता है, वह समस्त शत्रुओं, तांत्रिक बाधाओं और अकाल मृत्यु के भय को नष्ट कर जीवन में समस्त सिद्धियों को प्राप्त करता है।
English Translation: Whoever devoutly recites this Sixteen-Armed Narasimha Ashtakam destroys all fear of adversaries, curses, and mortality, securing all spiritual and worldly accomplishments.
✨ समाप्ति
।। इति श्रीनृसिंहपुराणोक्तं श्री षोडश बाहु नृसिंह अष्टकम् सम्पूर्णम् ।।

🪔 प्रामाणिक पाठ विधि एवं नियम

  • 1 मंगलवार या शनिवार की संध्या (गोधूलि वेला) में लाल आसन पर बैठें।
  • 2 भगवान नृसिंह के समक्ष सरसों के तेल या घी का दीपक प्रज्वलित करें और लाल पुष्प अर्पित करें।
  • 3 शत्रु नाश और संकट मुक्ति की प्रार्थना करते हुए निर्भय मन से अष्टक का सस्वर पाठ करें।

✨ फलश्रुति एवं अलौकिक लाभ

  • ✔ शत्रुओं द्वारा किए गए मारण, उच्चाटन, मूठ और तांत्रिक षड्यंत्र तत्काल भस्म होते हैं।
  • ✔ असाध्य रोग, कानूनी मुकदमे, आकस्मिक दुर्घटना और अकाल मृत्यु का भय समाप्त होता है।
  • ✔ साधक को साक्षात् भक्त प्रह्लाद के समान भगवान नृसिंह का अभेद्य रक्षा कवच मिलता है।
🗓️ शुभ वार व मुहूर्त: नृसिंह जयंती, मंगलवार, शनिवार, चतुर्दशी